درسی

چگونه میتوان میزان دیده شدن ی ک مقاله منتشرشده را افزایش داد؟
محسن رضائیان 2،1
95/8/ 95 پذیرش مقاله: 11 /7/ 95 دریافت اصلاحیه از نویسنده: 27 /7/ 95 ارسال مقاله به نویسنده جهت اصلاح: 22 /6/ دریافت مقاله: 15
چکیده
شواهد موجود نشان میدهند که مقالات منتشرشده توسط دانشمندان کشورهاي اسلامی و از جمله ایران، از میزان
استناد بسیار کمتري در مقایسه با دانشمندان همرده آنها در کشورهاي با درآمد سرانه مشابه، برخوردار میباشند. هدف
از نگارش مقاله حاضر، ارائه راهکارهایی بهمنظور افزایش میزان دیده شدن مقالات منتشرشده این قبیل دانشمندان
است. این احتمال قوي وجود دارد که افزایش میزان دیده شدن مقالات منتشرشده، به افزایش خوانده شدن و ارائه
استنادهاي بیشتر به آنها بیانجامد.
واژههاي کلیدي: مقالات علمی، استناد، مشاهدهپذیري
-1 استاد گروه آموزشی اپیدمیولوژي و آمار زیستی، دانشکده پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران
moeygmr2@yahoo.co.uk : 034 ، پست الکترونیکی - 034 ، دورنگار: 31315123 - تلفن: 31315123
-2 استاد مرکز تحقیقات محیط کار، دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان، رفسنجان، ایران
مقدمه
انجام پژوهشهاي علمی و چاپ نتایج بهدستآمده در
قالب مقالات پژوهشی، از مهمترین وظایفی است که
دانشمندان در انجام آن کوشا هستند. در تمامی شاخههاي
دانش بشري و بهخصوص در علوم مرتبط با سلامت،
خوانده شدن مقالات چاپشده، بهکارگیري نتایج در عمل
و استناد به این مقالات، از اهمیت شایان توجهی برخوردار
.[ است [ 1
این در حالی است که مطالعات بهعملآمده نشان
میدهند که مقالات دانشمندان از کشورهاي مختلف، از
میزان بهکارگیري نتایج و استنادهاي متفاوتی برخوردار
میباشند. براي نمونه، میانگین استناد به ازاي هر مقاله
منتشرشده کشورهاي اسلامی در فاصله سالهاي 2006 تا
5 بوده است، در حالی که رقم / 2015 میلادي برابر با 7
مشابه براي کشور آفریقاي جنوبی که تقریباً درآمد سرانه
.[ 9 بوده است [ 2 / مشابهی با این کشورها دارد، برابر با 7
مجموعهاي از شواهد موجود نشان میدهند که احتمالاً
یک مقاله (Visibility) با افزایش مشاهدهپذیري
منتشرشده، احتمال خوانده شدن و استناد به آن مقاله نیز
افزایش خواهد یافت [ 3]؛ بنابراین، در ادامه این مقاله، به
راههاي مختلفی که میتواند میزان مشاهدهپذیري یک
مقاله منتشرشده را در میان جامعه علمی افزایش دهد،
خواهیم پرداخت.
Downloaded from journal.rums.ac.ir at 21:10 IRDT on Tuesday August 1st 2017
894 راهکارهاي افزایش مشاهدهپذیري یک مقاله
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان دوره 15 ، شماره 9، سال 1395
راهکارهاي افزایش مشاهدهپذیري یک مقاله
منتشرشده
یکی از بهترین راهها بهمنظور افزایش میزان
مشاهدهپذیري یک مقاله منتشرشده، استفاده از خدمات
است. گوگل دانشمند، (Google Scholar) گوگل دانشمند
یک موتور جستجوي آکادمیک بسیار قوي وابسته به موتور
جستجوي گوگل است که در سال 2004 میلادي به
بهرهبرداري رسید. برآورد میگردد که تا سال 2014
میلادي، گوگل دانشمند، بیش از 160 میلیون متن علمی
را نمایه کرده باشد. همچنین، برآورد گردیده است که
میزان پوشش گوگل دانشمند در مورد متون انگلیسی
مابین هشتاد تا نود درصد میباشد. یکی از مهمترین
نوآوريهاي گوگل دانشمند در سال 2014 میلادي رخ
داد. با این نوآوري، تکتک دانشمندان این توانایی را پیدا
کردند تا پروفایل شخصی خود را در گوگل دانشمند ایجاد
و مدیریت نمایند. با استفاده از این توانایی، دانشمندان و
محققین میتوانند مجموعه مقالات منتشرشده خود را
معرفی کرده و میزان استناد به آنها را در طول زمان مورد
.[ بررسی قرار دهند [ 4
همچنین، یکی دیگر از بهترین راهها، آپلود مقاله
(Social Networking) منتشرشده در شبکههاي اجتماعی
است. این شبکهها که اغلب براي همین منظور طراحی
شدهاند، به محققین اجازه میدهند تا پروفایل شخصی
خود را ایجاد و مدیریت نمایند. دو مورد از بهترین
شبکههاي اجتماعی در این زمینه، یکی آکادمیا
(ResearchGate) و دیگري ریسرچگیت (Academia)
.[ میباشند [ 5
شبکه اجتماعی ریسرچگیت که در سال 2008 میلادي
بنیانگذاري شد، بهعنوان یکی از بزرگترین شبکههاي
اجتماعی از نظر تعداد کاربران فعال شناخته شده است.
این شبکه نهتنها به کاربران خود اجازه میدهد تا مقالات
خود را به اشتراك بگذارند، بلکه آنها میتوانند سؤالات
علمی خود را نیز مطرح نمایند. با طرح یک سؤال علمی،
سایر کاربران میتوانند، پاسخهاي خود را ارائه نمایند. این
شبکه اجتماعی همچنین، محلی براي جستجوي احتمال
همکاري بین محققان و دانشمندان در سرتاسر جهان بوده
و در سال 2016 میلادي داراي بیش از نه میلیون کاربر
.[ فعال است [ 6
شبکه اجتماعی آکادمیا نیز در سال 2008 میلادي به
بهرهبرداري رسید و در سال 2016 میلادي، 31 میلیون
کاربر ثبتنامشده دارد. یکی از محسنات این شبکه
اجتماعی در آن است که مقالات به اشتراك گذاشته در
این شبکه، بهخوبی توسط موتور جستجوي گوگل، مورد
.[ شناسایی و بازیابی قرار میگیرد [ 7
باوجوداین، باید قبل از آپلود هر مقاله، از سیاست
مجلهاي که مقاله شما را به (Archiving policy) بایگانی
چاپ رسانده است، آگاه شوید. سؤال مهم این است که آیا
این مجله، اجازه چنین بایگانی کردنی را به شما میدهد یا
خیر؟ اگر چنانچه مجلهاي که مقاله شما در آن منتشر
شده است، اجازه میدهد تا آن را در شبکههاي اجتماعی
بایگانی نمایید، در انجام این کار تعلل نورزید. از سایر نکات
مهم این وبگاهها این است که به شما اجازه میدهند
چگونگی دانلود شدن و استناد به مقالات خود در طول
زمان را نیز مورد بررسی قرار دهید.
بهعنوان یک (LinkedIn) استفاده از خدمات لینکداین
شبکه اجتماعی با محوریت تجارت، نیز حائز اهمیت فراوان
Downloaded from journal.rums.ac.ir at 21:10 IRDT on Tuesday August 1st 2017
محسن رضائیان 895
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان دوره 15 ، شماره 9، سال 1395
است. این شبکه اجتماعی که با هدف ایجاد تسهیل
برقراري ارتباط بین متخصصین طراحی شده است، اجازه
میدهد که نهتنها خودتان و علایقتان را معرفی نمایید،
بلکه میتوانید مقالات تحقیقی خود را نیز از طریق این
.[ شبکه در اختیار همکاران و علاقهمندان قرار دهید [ 5
این شبکه در سال 2002 میلادي پایهگذاري گردید و در
سال 2003 میلادي به بهرهبرداري رسید. در ماه مارس
سال 2016 میلادي، بیشتر از 433 میلیون نفر کاربر در
این شبکه ثبتنام کردهاند که حساب کاربري 106 میلیون
.[ نفر از آنها فعال میباشد [ 8
یکی دیگر از راههاي مناسب براي افزایش
مشاهدهپذیري یک مقاله منتشرشده، استفاده از شبکههاي
است. براي (Social Media Network) اجتماعی رسانهاي
اگرچه با (Twitter) و توئیتر (Facebook) مثال فیسبوك
چنین هدفی طراحی نشدهاند، اما براي نویسندگان مقالات
این امکان را فراهم آوردهاند تا نسبت به تبلیغ لازم
.[ پیرامون مقالات تازه چاپشده خود نیز اقدام نمایند [ 3
این نکته از آنجا حائز اهمیت است که کاربران بسیار زیادي
از این شبکههاي اجتماعی رسانهاي استفاده میکنند.
فیسبوك اگرچه در سال 2004 میلادي در مقیاسی
کوچک و جهت استفاده دانشجویان دانشگاه هاروارد
به بهرهبرداري رسید، اما با عمومی کردن (Harvard)
خدمات خود در سال 2006 میلادي، بهسرعت تبدیل به
یکی از بزرگترین شبکههاي اجتماعی رسانهاي شد. این
سرویس به کاربران خود اجازه میدهد تا پیام، عکس،
ویدئو و سایر فایلهاي کامپیوتري را مبادله نمایند.
فیسبوك در ماه مارس سال 2016 میلادي، بیش از یک
میلیارد و ششصد و پنجاه میلیون کاربر فعال داشته است
.[9]
توئیتر نیز اگرچه در سال 2006 میلادي به بهرهبرداري
رسید، اما بهسرعت جاي خود را در میان سایر شبکههاي
اجتماعی رسانهاي باز کرد. این سرویس که به مشترکین
خود اجازه میدهد که پیامهاي کوتاه 140 کاراکتري با نام
را از طریق اینترنت مبادله نمایند، به (Tweet) توئیت
سرویس پیام کوتاه اینترنتی مشهور گشته است. توئیتر در
ماه مارس سال 2016 میلادي، بیش از 310 میلیون کاربر
.[ فعال داشته است [ 10
همچنین، اگر این امکان را داشته باشید که نوار
ویدئویی کوتاهی از آخرین مقاله خود تهیه نمایید،
آپلود ،(YouTube) میتوانید آن را بر روي سایت یوتیوب
کنید و از این طریق آن را در معرض دید علاقهمندان و
همکاران خود قرار دهید. یوتیوب یک وبسایت جهانی
براي آپلود کردن فایلهاي ویدئویی، تماشاي فایلهاي
آپلودشده، دادن امتیاز و یا بحث درباره فایلهاي آپلودشده
است. این سرویس در سال 2005 میلادي به بهرهبرداري
رسید و در سال 2006 میلادي توسط شرکت گوگل
خریداري شد و هماکنون بهعنوان یکی از خدمات جانبی
.[ گوگل عمل مینماید [ 11
بالاخره، یکی از راهحلهاي ساده دیگر استفاده از
ایمیلهایتان است. شما میتوانید با ایجاد امضاي مناسب
در انتهاي هر ایمیل ارسالی، از مخاطبین بخواهید که
پروفایل شخصی شما را در وبگاههاي علمی نظیر گوگل
دانشمند، ریسرچگیت، آکادمیا و یا شبکههاي اجتماعی
رسانهاي موردنظرتان تعقیب نمایند و به این ترتیب به
آخرین یافتههاي علمی شما که در قالب مقالات علمی
منتشر شده است، دسترسی یابند.
در اینجا لازم به توضیح است که شبکههاي اجتماعی
رسانهاي نظیر فیسبوك، توئیتر و یا سرویس یوتیوب
Downloaded from journal.rums.ac.ir at 21:10 IRDT on Tuesday August 1st 2017
896 راهکارهاي افزایش مشاهدهپذیري یک مقاله
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان دوره 15 ، شماره 9، سال 1395
ممکن است توسط تعداد معدودي از افراد و بهمنظور ایجاد
خدشه به برخی از باورهاي اسلامی مورد سوءاستفاده قرار
گیرند [ 12 ]؛ بنابراین، ضمن شناخت دقیق چنین
آسیبهایی و برخورد معقولانه با آنها، ضروري است که
کشورهاي اسلامی با اتخاذ تدابیر مناسب، دسترسی
دانشمندان و محققین خود به این شبکهها و یا سرویسها
را در جهت مقاصد علمی تسهیل نمایند.
در خاتمه ذکر این نکته ضروري است که اگرچه
راهکاريهاي ارائهشده در این مقاله میتواند به افزایش
مشاهدهپذیري مقالات منتشرشده بیانجامد، باوجوداین،
پیشنیازهاي دریافت استناد بیشتر توسط یک مقاله را
نباید فراموش کرد. بهطور خلاصه، مقالاتی بیشترین
استنادها را دریافت مینمایند که به روي یک موضوع
بسیار مهم کار کرده و از متدولوژي بسیار قوي برخوردار
باشند [ 13 ]. این مقالات باید به زبان انگلیسی که زبان
بینالمللی علم است به رشته تحریر درآمده [ 14 ] و در
.[ نشریات بسیار معتبر تخصصی به چاپ رسیده باشند [ 15
همچنین، شواهد نشان میدهند که هر چه تعداد
نویسندگان یک مقاله افزایش یابد، به میزان استنادهاي
.[ دریافتی توسط آن مقاله افزوده خواهد شد [ 16
بنابراین، راهکارهاي اساسی براي جامه عمل پوشاندن به
این پیشنیازها براي کشورهاي اسلامی عبارت است از:
اختصاص بودجههاي پژوهشی بیشتر و انجام کارهاي تیمی
و علمی قويتر. همچنین، انجام پروژههاي تحقیقاتی
منطقهاي و بینالمللی میتواند حائز اهمیت فراوان باشد.
اگرچه به نظر میرسد که تعدادي از کشورهاي اسلامی در
مسیر صحیحی از پژوهش گام برمیدارند، اما شواهد
موجود نشان میدهند که تا رسیدن به یک وضعیت
مطلوب، اغلب کشورهاي اسلام راه درازي را در پیش
رودارند. نتایج مطالعه انجامشده بر روي 57 کشور مسلمان
The Organization of ) عضو سازمان همکاري اسلامی
در سال 2012 میلادي (Islamic Cooperation;OIC
بیانگر آن است که این کشورها درحالیکه 25 % از جمعیت
2% از بودجه / جهان را در خود جاي دادهاند، اما فقط 4
جهانی پژوهش را به خود اختصاص دادهاند. آنها همچنین
1% از / متأسفانه تنها مسئول 6% از کل مقالات علمی و 6
.[ ثبت اختراعات دنیا هستند [ 17
نتیجهگیري
متأسفانه شواهد موجود نشان میدهند که مقالات
منتشرشده توسط دانشمندان کشورهاي اسلامی و از جمله
ایران، از میزان استناد بسیار کمتري در مقایسه با
دانشمندان همرده آنها در کشورهاي با درآمد سرانه مشابه،
برخوردار میباشند. باوجوداین، با استفاده از راهکارهاي
ارائهشده در این مقاله، نظیر استفاده از خدمات گوگل
دانشمند و یا آپلود مقاله منتشرشده در شبکههاي
اجتماعی، میتوان به افزایش مشاهدهپذیري، بهکارگیري
نتایج و استناد به مقالات منتشرشده امیدوار بود. البته،
پیشنیاز موفقیت این راهکارها در این نکته مهم نهفته
است که دانشمندان بر روي موضوع بسیار مهمی کار کرده
و نتیجه کار تیمی خود را به زبان انگلیسی و در یک نشریه
معتبر تخصصی به چاپ رسانیده باشند.
Downloaded from journal.rums.ac.ir at 21:10 IRDT on Tuesday August 1st 2017
محسن رضائیان 897
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان دوره 15 ، شماره 9، سال 1395
References
[1] Rezaeian M. Why we should write an article? J
Raf Univ Med Scie 2014; 13(2): 109-10.
[Farsi]
[2] Guessoum N, Osama A. Institutions: Revive
universities of the Muslim world. Nature
2015: 29; 526(7575): 634-6.
[3] Fitzgerald RT, Radmanesh A. Social media and
research visibility. AJNR Am J Neuroradiol
2015; 36(4): 637.
[4] Google Scholar. Wikipedia, the free
encyclopedia. https://en.wikipedia.org/wiki/
Google_Scholar. Last accessed July 2016.
[5] Citrome L. My two favourite professional social
networking sites: LinkedIn and ResearchGate
- how they can help you, or hurt you. Int J
Clin Pract 2015; 69(6): 623-4.
[6] ResearchGate. Wikipedia, the free
encyclopedia.
https://en.wikipedia.org/wiki/ResearchGate.
Last accessed July 2016.
[7] Academia.edu. Wikipedia, the free
encyclopedia.
https://en.wikipedia.org/wiki/Academia.edu.
Last accessed July 2016.
[8] LinkedIn. Wikipedia, the free encyclopedia.
https://en.wikipedia.org/wiki/LinkedIn. Last
accessed July 2016.
[9] Facebook. Wikipedia, the free encyclopedia.
https://en.wikipedia.org/wiki/Facebook. Last
accessed July 2016.
[10] Twitter. Wikipedia, the free encyclopedia.
https://en.wikipedia.org/wiki/Twitter. Last
accessed July 2016.
[11] YouTube. Wikipedia, the free encyclopedia.
https://en.wikipedia.org/wiki/YouTube. Last
accessed July 2016.
[12] Mihelj S, van Zoonen L, Vis F. Cosmopolitan
communication online: YouTube responses to
the anti-Islam film Fitna. Br J Sociol 2011;
62(4): 613-32.
[13] Rezaeian M. Rejected epidemiological
manuscripts: food for thought. J Clin
Epidemiol 2015; 68(5): 596.
[14] Rezaeian M. Disadvantages of publishing
biomedical research articles in English for
non-native speakers of English. Epidemiol
Health 2015; 37: e2015021.
[15] Hunt GE, Cleary M, Walter G. Psychiatry and
the Hirsch h-index: The relationship between
journal impact factors and accrued citations.
Harv Rev Psychiatry 2010; 18(4): 207-19.
[16] Wykes T, Lipczynska S, Guha M. The h-index,
the citation rating, impact factors and the
aspiring researcher. J Ment Health 2013;
22(6): 467-73.
[17] Royal Society. The Atlas of Islamic World
Science and Innovation. Royal Society, 2010.
Downloaded from journal.rums.ac.ir at 21:10 IRDT on Tuesday August 1st 2017
898 راهکارهاي افزایش مشاهدهپذیري یک مقاله
مجله دانشگاه علوم پزشکی رفسنجان دوره 15 ، شماره 9، سال 1395
How Would it be Possible to Increase the Visibility of a Published Article?
M. Rezaeian1, 2
Received: 05/09/2016 Sent for Revision:13/10/2016 Received Revised Manuscript: 18/10/2016 Accepted: 01/11/2016
The existing evidence highlights that the published articles by scholars of Muslim countries including Iran
receive less citations compared with their comparable fellow scientists from countries with similar per capita
income. The aim of the current article is to provide some techniques which can increase the visibility of the
published articles. There is a strong likelihood that by increasing the visibility of the published articles their
readerships and citations will also increase.
Key words: Scientific articles, Citation, Visibility
How to cite this article: Rezaeian M. How Would it be Possible to Increase the Visibility of a Published Article? J
Rafsanjan Univ Med Sci 2016; 15(9): 893-98. [Farsi]
1 - Prof., Dept. of Epidemiology and Biostatics, Medical School, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran
(Corresponding Author) Tel: (034) 31315123, Fax: (034) 31315123, E-mail: moeygmr2@yahoo.co.uk
2- Prof., Occupational Environment Research Center, Rafsanjan University of Medical Sciences, Rafsanjan, Iran
Downloaded from journal.rums.ac.ir at 21:10 IRDT on Tuesday August 1st 2017